آلمان در دوران گذار به سر میبرد و تغییری که برای بسیاری از شهروندان با عدم قطعیت و تردید همراه شده است. بر اساس تازهترین یافتههای گزارش «دویچلند مانیتور ۲۰۲۵»، بحرانهای اقتصادی، تداوم جنگ اوکراین و بیثباتی در نظم جهانی، دولت فدرال را به بازنگری در ساختارهای خود واداشته است. اگرچه اکثر مردم به طور کلی آماده پذیرش تغییرات هستند، اما نابرابری در شرایط زندگی، بهویژه در مناطق کمبرخوردار شرق آلمان، فشار مضاعفی بر ستونهای دموکراسی وارد کرده و شکافهای اجتماعی را عمیقتر ساخته است.
گرایش به قدرت مطلقه؛ فراتر از یک نظرسنجی ساده
یافتههای این گزارش نشاندهنده آمادگی بخشی از بدنه جامعه برای پذیرش ایدههای اقتدارگرا است. تقاضا برای حضور یک «رهبر قدرتمند» بدون محدودیتهای پارلمانی و یا حاکمیت یک حزب واحد، اکنون در سراسر آلمان از سوی ۲۰ درصد از مردم با استقبال مواجه شده است. این آمار در شرق آلمان نگرانکنندهتر بوده و به ۲۵ درصد (یک نفر از هر چهار نفر) میرسد. به طور مشخص، حدود ۲۱ درصد از شرکتکنندگان در این نظرسنجی، پتانسیل پذیرش یک جهانبینی اقتدارگرا را از خود نشان دادهاند که زنگ خطری برای ساختار سیاسی فعلی محسوب میشود.
پارادوکس رضایت و ناامیدی در لایههای جامعه
در حالی که ۹۸ درصد پاسخدهندگان در ظاهر از «ایده دموکراسی» حمایت میکنند، اما رضایت از عملکرد واقعی آن در سطح پایینی قرار دارد. طبق اظهارات الیزابت کایزر، مقام مسئول امور شرق در دولت فدرال از حزب اسپیدی (SPD)، افرادی که در گذشته تجربههای تلخی از تغییرات سیاسی و اجتماعی داشتهاند، با بدبینی بیشتری به آینده مینگرند. آمارها نشان میدهد تنها ۶۰ درصد از کل آلمانیها از نحوه عملکرد دموکراسی رضایت دارند؛ عددی که در ایالتهای شرقی به ۵۱ درصد کاهش مییابد. نکته تاملبرانگیز اینجاست که ۷۱ درصد از کل جمعیت، روند توسعه دموکراسی در کشورشان را منفی ارزیابی میکنند.
تمایل به مدل دیکتاتوری
محققان با طرح سوالات غیرمستقیم، به لایههای پنهانی از تمایلات ضدمردمی پی بردهاند که آن را «منطقه خاکستری» مینامند. برای مثال، ۳۱ درصد از مردم معتقدند آلمان نیازمند یک حزب واحد و مقتدر است که «اراده واقعی ملت» را نمایندگی کند. همچنین، ۱۱ درصد از شهروندان صراحتاً خواستار آن هستند که تصمیمات سیاسی توسط یک شخصیت قدرتمند و بدون اعتنا به مجلس اتخاذ شود. جالب اینجاست که ۴ درصد از پاسخدهندگان به طور کامل و ۷ درصد دیگر به طور ضمنی معتقدند که در شرایط خاص، «دیکتاتوری» میتواند فرم بهتری برای اداره کشور باشد.
مرز تابآوری مردم در برابر اصلاحات
در بخش پایانی گزارش، آمادگی مردم برای فداکاری در حوزههای دفاعی، اقتصادی و اقلیمی مورد سنجش قرار گرفته است. در حالی که اکثریت مردم آمادهاند فشارهای ناشی از تغییرات اقلیمی یا مسائل مهاجرتی را تا حدی تحمل کنند، یک خط قرمز پررنگ وجود دارد: «سن بازنشستگی». با وجود پیر شدن جمعیت، ۵۸ درصد از مردم آلمان کار کردن طولانیتر برای حفظ سطح فعلی حقوق بازنشستگی را یک فشار غیرقابل تحمل میدانند و با آن مخالفت جدی دارند. این موضوع نشان میدهد که فشارهای معیشتی میتواند کاتالیزوری برای نارضایتیهای سیاسی عمیقتر در آینده نزدیک باشد.
